Digital Economy in Thailand – เศรษฐกิจดิจิตอล (ตอนที่ 2)

เศรษฐกิจดิจิตอล คืออะไร? (What is Digital Economy)

ในตอนที่ 1 ของเรื่องเศรษฐกิจดิจิตอล หรือ Digital Economy in Thailand ที่ผมเข้าใจว่า ทางนายกรัฐมนตรีจะนำเสนอต่อรัฐสภา ภายในเดือนมกราคม 2558 ผมได้เกริ่นนำไปในลักษณะที่ว่า ผู้ที่เกี่ยวข้องกับเศรษฐกิจดิจิตอล ควรจะคำนึงถึงกรอบการกำกับและการบริหาร รวมทั้งการดำเนินงานในเรื่องหลัก ๆ อะไรบ้าง เพื่อตอบสนองวิสัยทัศน์ การก้าวไปสู่เศรษฐกิจดิจิตอลของประเทศไทย แต่สิ่งที่ผมได้กล่าวถึงไปนั้น อาจจะค่อนข้างเร็วไปเมื่อนึกไปว่า เรา/ผู้มีผลประโยชน์ร่วมที่เกี่ยวข้อง ซึ่งในที่นี้อาจจะง่ายขึ้น ถ้าผมจะกล่าวว่าผู้มีผลประโยชน์ร่วมในการก้าวสู่เศรษฐกิจดิจิตอลนั้นก็คือ ประชาชนคนไทยทุกกลุ่ม ทั้งภาครัฐและเอกชน รวมไปทั้งชาวสวน ชาวนา ++ และผู้ที่เกี่ยวข้องที่ต้องติดต่อ ค้าขาย ให้บริการทั้้งภาคการเงิน และมิใช่การเงิน ++ จากต่างประเทศที่มีกิจกรรม ธุรกรรม การพาณิชย์ การอุตสาหกรรม รวมไปถึงวงการฑูต และอื่น ๆ ที่ไม่อาจจะกล่าวไว้ได้ ณ ที่นี้ทั้งหมด ที่เกี่ยวข้องกับการมีการใช้ ข้อมูล สารสนเทศ ที่ประมวลผลโดยใช้เทคโนโลยีสารสนเทศจากทุกหน่วยงาน ทั้งภาครัฐและภาคเอกชนก็จะมีส่วนเกี่ยวข้องกับเศรษฐกิจดิจิตอลทั้งสิ้น นั่นคือ โลกยุคใหม่/ปัจจุบัน จะเป็นโลกของยุคดิจิตอลที่สามารถสร้างศักยภาพการผลิต การให้บริการ การค้า ความร่วมมือทุกระดับ ที่สามารถสื่อสารและสร้างคุณค่าเพิ่มให้แก่กันและกันได้อย่างมหาศาล ยกตัวอย่างง่าย ๆ คือทีวีปัจจุบัน ก็ใช้ดิจิตอล ซึ่งสามารถดูได้หลาย ๆ ช่อง มีภาพคมชัดมากยิ่งขึ้น การค้าขายยุคใหม่ อย่างเช่น การค้าขายระหว่างประเทศในกลุ่มอาเซียน – AEC นั้น  NSW – National Single Window ก็เป็นตัวอย่างที่ดี ที่สามารถเชื่อมโยงการค้าขายและการบริการ รวมทั้งการเดินเรือ และพิธีการทางศุลกากร ผ่านระบบงานที่สามารถสื่อสารข้อมูลทางการค้า ++ ผ่านระบบ NSW ซึ่ง ทุกประเทศในอาเซียน ก็ต้องมีการพัฒนาระบบงานทางด้านเทคโนโลยีสารสนเทศ ที่ให้ได้มาตรฐานและสื่อสารกันได้เป็นที่เข้าใจตรงกัน หากประเทศหนึ่งประเทศใดไม่สามารถพัฒนาระบบงาน NSW ตามมาตรฐานที่กำหนดร่วมกัน และเป็นสากล ก็จะมีปัญหาทางด้านศักยภาพการบริหารและการแข่งขัน รวมทั้งการให้บริการต่าง ๆ ที่จะมีต้นทุนสูงกว่าประเทศอื่น ๆ ที่มีศักยภาพทางด้านเทคโนโลยีสารสนเทศ เช่น ในกรณีตามตัวอย่างนี้ก็ได้แก่ NSW เป็นต้น

ดังนั้น ความเข้าใจตรงกันของความหมายคำว่า เศรษฐกิจดิจิตอล และกระบวนการในการก้าวไปสู่ Digital Economy จึงมีความสำคัญเป็นอย่างยิ่ง เพราะประเทศไทยกำลังก้าวกระโดด จากการบริหารแบบ Silo – Based เป็นส่วนใหญ่ ทั้งในภาครัฐและภาคเอกชนนั้น กำลังถูกสภาพแวดล้อมยุคใหม่ทางด้านเทคโนโลยีสารสนเทศ รวมทั้งมาตรฐาน กฎหมาย และกฎเกณฑ์ ที่เกี่ยวข้องกับกระบวนการบริหารและการดำเนินงาน ++ จะได้รับการเปลี่ยนแปลงเป็นอย่างมาก นี่คือบันไดก้าวแรก ที่ผมอยากจะกล่าวว่า ความเข้าใจของคำว่า เศรษฐกิจดิจิตอลนั้นคืออะไร มีผลกระทบอย่างไรต่อวิสัยทัศน์ พันธกิจ นโยบาย กลยุทธื แผนการดำเนินงาน งบประมาณ กระบวนการจัดการ การกำหนดเป้าหมายที่วัดได้ ปฏิบัติได้ มีกำหนดเวลาที่ชัดเจน ที่เกิดจากความเข้าใจในการสร้างคุณค่าเพิ่มของกระบวนการพัฒนาที่เรียกว่า “เศรษฐกิจดิจตอล” / Digital Economy

หากจะมีการจัดตั้ง National Data Center ของประเทศไทยในอนาคตอันใกล้ เจ้าภาพที่จะดำเนินการในเรื่องนี้ค่อนข้างชัดเจนว่า น่าจะได้แก่ EGA – Electronic Goverment Agency (e-Goverment Agency) หรือสำนักงานรัฐบาลอิเล็กทรอนิกส์ (องค์การมหาชน) (สรอ.) และกระทรวงใหม่ที่จะเกิดขึ้น ซึ่งอาจจะใช้ชื่อว่า กระทรวงดิจิตอล (Digital Ministry) หรือกระทรวงเศรษฐกิจดิจิตอล (Digital Economy Ministry) ซึ่งน่าจะเป็นเจ้าภาพหลักและเจ้าภาพรองตามลำดับในเรื่องที่เกี่ยวข้องกับ National Data Center ซึ่งจะเกี่ยวข้องกับวิสัยทัศน์ พันธกิจ นโยบาย กลยุทธ์ และกระบวนการเปลี่ยนแปลงต่าง ๆ ที่จะตามมาอีกมาก โดยเฉพาะกระบวนการที่เกี่ยวข้องกับการปรับปรุง แก้ไขกฎหมายเดิมในยุคอนาล็อค (Analog) ให้สอสดคล้องกับเศรษฐกิจดิจิตอล…

การบูรณาการความคิดกับความเข้าใจเพื่อสร้างคุณค่าเพิ่ม

อ้าว! ผมตั้งใจจะพูดถึงความหมายของเศรษฐกิจดิจิตอล (Digital Economy) และได้อารัมภบทเบื้องต้นให้เห็นผลที่จะเกิดขึ้นทางด้านบวก ที่จะยกระดับและศักยภาพการบริหารการจัดการในยุคเดิม (Analog) มาเป็นเศรษฐกิจดิจิตอลยุคใหม่ (Digital)

สำหรับผมเอง เข้าใจว่าเศรษฐกิจดิจิตอล (Digital Economy) อาจอธิบายได้ในหลายมุมมองดังต่อไปนี้ :-

  • เศรษฐกิจที่อยู่บนพื้นฐานทางด้านดิจิตอล และเทคโนโลยี เพื่อการขับเคลื่อนทุกมิติของเป้าหมายของเศรษฐกิจที่เกี่ยวข้องกับการเงิน การผลิต และการบริการ
  • เศรษฐกิจภายใต้สภาพแวดล้อมใหม่ ที่มีรากฐานและการขับเคลื่อน/ผลักดันจากเทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสาร เพื่อสร้างคุณค่าเพิ่มและศักยภาพการแข่งขันในระดับสากล
  • เศรษฐกิจที่เกี่ยวข้องกับการผลิตและการบริการ รวมทั้งการเงิน และกระบวนการบริหารการจัดการภายใต้มาตรฐาน และกระบวนการจัดการที่ดี เป็นสากล
  • เศรษฐกิจที่เกี่ยวกับการบริหารแบบบูรณาการในลักษณะ Integrated Single Framework ที่เชื่อมโยงทุกเป้าประสงค์ของรัฐ และเอกชน ที่มีกระบวนการบริหารในแบบบูรณาการ (Integrated Management)
  • เศรษฐกิจที่ขับเคลื่อนโดยผู้มีผลประโยชน์ร่วม ภายใต้สภาพแวดล้อมทางด้านเทคโนโลยีและการสื่อสาร ที่ผลักดันให้ประเทศ รัฐบาล และเอกชน มีการกำกับดูแลกิจการที่ดี ที่มีมาตรฐานจากการใช้เทคโนโลยีเพื่อขับเคลื่อนเป้าหมายทุกมิติ

ความหมายของคำว่า Digital Economy ที่อาจจะกล่าวได้ในหลายมุมมองข้างต้นนั้น จะสะท้อนอย่างสำคัญไปยังผู้ที่เกี่ยวข้องในการขับเคลื่อน Digital Economy ว่า ควรจะกำหนดกรอบการจัดการ กระบวนการดำเนินงาน ที่จะเริ่มต้นมาจากการกำหนดนโยบาย Digital Economy ในระดับประเทศ จากรัฐบาลที่น่าจะพิจารณาได้ว่า เป็นการปักธงหรือเป็นการกำหนดเป้าหมายที่ชัดเจน เป็นรูปธรรม วัดผลได้ ปฏิบัติได้ และควรมีกำหนดเวลาในการบรรลุสู่เป้าหมายต่าง ๆ ที่ต้องมีการบูรณาการกันอย่างชัดเจน ระหว่างเป้าหมายที่เป็นมิติต่าง ๆ ของการขับเคลื่อนเศรษฐกิจ ที่เชื่อมโยงกับเป้าหมายและกลยุทธ์ รวมทั้งการดำเนินงานทางด้านเทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสาร ที่ควรจะถ่ายทอดอย่างชัดเจนไปยังกระบวนการทำงานแบบบูรณาการ และต้องสามารถเชื่อมต่อไปยังปัจจัยเอื้อที่ก่อให้เกิดความสำเร็จได้ (Enablers) ที่นำไปสู่วิสัยทัศน์ พันธกิจ นโยบาย กลยุทธ์ แผนงานต่าง ๆ ของทุกกระทรวง ทบวง กรม ในภาครัฐ ข้ามกระทรวง ข้ามสายงาน ที่สามารถเชื่อมต่อไปยังภาคเอกชน และจะต้องเชื่อมโยงต่อไปยังระดับประเทศที่ผ่านกลไก กระบวนการ ทางด้านเทคโนโลยีและการสื่อสารที่มีคุณภาพ สามารถติดตามร่องรอยการกำกับดูแลกิจการที่ดี (Governance) ซึ่งนั่นก็คือการสร้างคุณค่าเพิ่มในระดับประเทศหรือในระดับองค์กร  โดยมีองค์ประกอบหลัก ๆ ก็คือ การประเมินผล การสั่งการ และการเฝ้าติดตามงานที่ชัดเจน ณ ที่นี้ก็คือ รัฐบาล และสามารถถ่ายทอดความต้องการนั้นมายังผู้บริหารงานที่เกี่ยวข้อง ในที่นี้ถ้าหากเป็นภาครัฐก็คือ กระทรวง ทบวง กรม นั่นเอง สำหรับภาคเอกชน ก็ดำเนินการผ่านคณะกรรมการ และผู้บริหารระดับสูงถ่ายทอดลงมายังผู้ปฏิบัติงานต่อ ๆ ไป

วัตถุประสงค์และวิธีการบรรลุวัตถุประสงค์

ความสำเร็จของการขับเคลื่อน เศรษฐกิจดิจิตอล ที่มาจากภาครัฐ โดยเริ่มจากการกำหนดนโยบาย Digital Economy ที่เป็นรูปธรรมนั้น เป็นเรื่องที่น่าสนใจเป็นอย่างยิ่ง เพราะหากนโยบาย Digital Economy ไม่ขัดเจนหรือไม่เพียงพอต่อกระบวนการบริหารและการจัดการ ที่ควรจะเข้าใจตรงกัน ถึงกระบวนการก้าวเดินจากยุคอนาล็อค ไปสู่ยุคดิจตอล อาจทำให้เกิดความสับสน และการไม่มีศักยภาพ ความสามารถในการเข่งขันระหว่างประเทศได้อย่างมีนัยสำคัญ สำหรับส่วนตัวของผม มีความเห็นว่า นโยบายของภาครัฐในเรื่องนี้ต้องชัดเจนในเป้าหมาย และวิธีการบรรลุสู่เป้าหมายที่สามารถวัดผลได้ ปฏิบัติได้ ก้าวเข้าสู่เป้าประสงค์ได้ และมีกำหนดระยะเวลาที่ชัดเจน

ในตอนต่อ ๆ ไป ผมจะออกความคิดเห็นในแนวทางการเขียนนโยบาย Digital Economy ที่อาจเขียนได้ในลักษณะกว้าง ๆ ยืดหยุ่น ที่จะมีความคล่องตัวในทางปฏิบัติ แต่จะมีปัญหาและความเสี่ยงที่ไม่อาจยอมรับได้ (Risk Appttite) และการบริหารทรัพยากรที่สิ้นเปลือง ในการก้าวสู่เป้าประสงค์ระดับประเทศ ที่จะมีปัญหาต่อเนื่องไปยังกระทรวง ทบวง กรม ในการกำหนดบทบาทให้เหมาะสม เพื่อก้าวสู่ Digital Economy และปัญหาที่อาจตามมาก็คือความล่าช้า หรือการมีศักยภาพที่จำกัด ที่จะมีผลต่อต้นทุน ศักยภาพการบริหารและการแข่งขัน หรือ

อาจเขียนนโยบายในลักษณะที่มีรายละเอียดชัดเจนถึงวิธีการก้าวไปสู่เป้าประสงค์ของนโยบาย Digital Economy เช่น การเขียนนโยบายที่เฉพาะเจาะจงที่ชัดเจนในเรื่องนี้ ควรจะเชื่อมโยงกระบวนการพัฒนาที่เป็นกรอบชัดเจน เช่น เป้าประสงค์ของประเทศที่ผ่านกระทรวง ทบวง กรม จะต้องเชื่อมโยงกับเป้าประสงค์ทางด้านเทคโนโลยีสารสนเทศอย่างแยกกันไม่ได้ หรือกลับกัน เป้าประสงค์ดังกล่าวจะต้องมีวิธีการเชื่อมโยงไปยังกระบวนการดำเนินิงาน ที่เชื่อมโยงไปกับเป้าประสงค์ ปัจจัยเอื้อที่่ก่อให้เกิดความสำเร็จ (Enablers) ตามที่ผมได้กล่าวแล้วในตอนที่ 1 เพราะหากขาดการเชื่อมโยงที่ชัดเจนตามที่กล่าวแล้วนั้น จะมีผลอย่างสำคัญต่อการสัมฤทธิ์ผลต่อเป้าหมายและนโยบายทางด้าน Digital Economy

ผมขอแบ่งปันแนวความคิดในเรื่อง Digital Economy ในตอนต่อ ๆ ไปนะครับ

ใส่ความเห็น

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Connecting to %s

%d bloggers like this: